Een houten kunstwerk ophangen: welke plug bij welke muur

Een sculpturaal werk in massief hout weegt meer dan een ingelijste print. Waar een lijst met glas rond de twee kilo blijft, komt hetzelfde formaat in massief eiken of wengé al snel een veelvoud daarboven. Dat vraagt om een bevestiging die past bij de muur waaraan het hangt.

Hieronder staat hoe je in twee minuten bepaalt wat voor muur je hebt, welke plug daarbij hoort, en waarom er bij elk werk uit het atelier een french cleat meegaat.

Begin bij de muur

Klop met je knokkel op de plek waar het werk komt te hangen. Wat je hoort, vertelt bijna alles.

• Hol en licht van klank: een voorzetwand van gipsplaat op een houten of metalen regelwerk. Veel voorkomend in nieuwbouw, op zolders en bij dichtgezette schouwen.
• Dof en massief: baksteen, kalkzandsteen of beton. De stevigste ondergrond die er is.
• Zacht, met bijna wit boormeel: gasbeton. Voelt massief aan, maar is poreus en vraagt een eigen plug.
• Stucwerk: een laag van één tot twee centimeter over steen. Die laag draagt zelf niets, dus de plug hoort altijd in de steen daarachter te zitten.

Baksteen, kalkzandsteen en beton

Hier is het eenvoudig. Een nylon plug van 6 of 8 millimeter met bijpassende schroef draagt ruimschoots wat een houten werk weegt. Boor met klopstand, houd de boor haaks op de muur en blaas het gat schoon voordat je de plug erin tikt. Bij oude, zachte baksteen kies je liever 8 millimeter en boor je zonder klopstand, zodat de steen heel blijft.

Let op bij stuc

Meet de dikte van de stuclaag met je boor en tel die op bij de lengte van de plug. Een plug die half in het stucwerk blijft steken, houdt op termijn los.

Gipsplaat en voorzetwanden

Twee routes, waarvan de eerste veruit de sterkste is.

In de regel schroeven. Achter de plaat zit om de veertig tot zestig centimeter een houten of metalen stijl. Die vind je met een leidingzoeker of door voorzichtig te kloppen: waar de klank dof wordt, zit een regel. Een schroef die daarin grijpt, draagt het werk alsof het aan massief hout hangt.

Hollewandpluggen. Valt er geen regel op de gewenste plek, kies dan een tuimelplug of metalen hollewandplug. Het draagvermogen staat op de verpakking en loopt bij gangbare gipsplaat van 12,5 millimeter uiteen van ongeveer tien tot vijfentwintig kilo per stuk. Gebruik er altijd twee, ver uit elkaar, zodat elk punt maar de helft draagt.

Gasbeton

Gebruik een plug die speciaal voor gasbeton is gemaakt, met een grove schroefdraad die zich in het materiaal vastzet. Boor hier zonder klopstand, anders wordt het gat te ruim. Een gewone nylon plug trekt in gasbeton na verloop van tijd los.

Waarom er een french cleat meegaat

Bij elk werk zit een french cleat: twee latten met een schuine zaagsnede die in elkaar haken. De ene helft zit al op de achterkant van het werk, de andere schroef je op de muur.

Dat systeem doet drie dingen tegelijk. Het gewicht wordt verdeeld over de volle breedte van het werk in plaats van over één punt. Het werk ligt strak tegen de muur, wat bij reliëf belangrijk is omdat de schaduw dan klopt. En je kunt het werk na het ophangen nog horizontaal verschuiven, zodat het precies midden boven de bank of de schouw uitkomt.

Zet de muurlat waterpas. De rest volgt vanzelf.

Op welke hoogte

Museums hangen op ooghoogte, met het hart van het werk op ongeveer 145 tot 150 centimeter. Dat is een prettige richtlijn voor een lege wand in een hal of gang.

Boven een bank of dressoir werkt een andere maat beter. Houd twintig tot vijfentwintig centimeter tussen de rugleuning en de onderkant van het werk, zodat de twee bij elkaar horen. Voor de breedte geldt: ongeveer twee derde van de breedte van de bank oogt het rustigst.

Licht is de helft van het werk

Een sculpturaal werk leeft van schaduw. Strijklicht van opzij, uit een raam of een spot die schuin op de wand staat, laat de diepte zien. Licht dat er recht op valt maakt het vlak. Draai een spot dus liever een kwartslag dan hem recht te richten.

Wat er bij je werk zit

Elk werk verlaat het atelier met een french cleat, een echtheidscertificaat en een verpakking die tegen transport kan. Het exacte gewicht van jouw formaat en houtsoort hoor je graag van tevoren, zodat je de juiste plug in huis hebt voordat het werk arriveert.

Twijfel je over je muur? Stuur een foto en het formaat dat je op het oog hebt naar het atelier, dan denk ik mee.